Konserwacja i rekonstrukcja zabytkowych taflowych posadzek drewnianych w pałacu w Starym Gostkowie

Miejsce realizacji: Pałac w Starym Gostkowie
Termin realizacji: październik-grudzień 2018 r.
Wykonawca: PARKIETY KUCZYŃSKIEGO
62-800 Kalisz, ul. Wrocławska 205
tel. 605 69 55 22,
tel. 62 50 22 400,
e-mail:kuczynscy@parkietykuczynskiego.com.pl
www.parkietykuczynskiego.com.pl

W okresie pomiędzy październikiem a grudniem 2018 r. nasza firma wykonywała prace konserwatorskie i rekonstrukcyjne zabytkowych posadzek drewnianych znajdujących się w dwóch pomieszczeniach na piętrze pałacu w Starym Gostkowie. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków. Pałac został wybudowany w stylu klasycystycznym i pochodzi z 1802 r. Ozdobą wnętrza pałacu
są polichromie na ścianach pomieszczeń oraz drewniane posadzki taflowe i bruk drewniany, pochodzące z okresu budowy pałacu. Pałac otacza rozległy park, od zachodu przylegający do rzeki Ner.
Pałac do 1939 roku był własnością polskich właścicieli majątku, a w czasie II wojny światowej majątek przejął niemiecki administrator, który zarządził otynkowanie większości polichromii wewnątrz budynku. Po wojnie pałac był użytkowany przez spółdzielnię produkcyjną i został doprowadzony niemal do ruiny. W połowie lat 60-tych XX wieku pałac przeszedł remont, podczas którego przeprowadzono renowację zabytkowych fresków wewnątrz budynku. Obecnie w pałacu swoją siedzibę ma Urząd Gminy Wartkowice.

Posadzki drewniane, które zostały poddane ocenie, konserwacji i rekonstrukcji pochodziły z okresu budowy pałacu i od tego czasu nie były poddawane renowacji. Tafle były wytworzone z użyciem dwóch gatunków drewna: sosny tworzącej centralną część tafli, która była ujęta w kasetonowo zamkniętą ramkę z drewna dębowego.

 

Oryginalny wzór parkietu

 

 

Tafle miały konstrukcję warstwową – spód tafli stanowił ramiak sosnowy.

 

 

Posadzka drewniana była przykryta wykładziną tekstylną i w ten sposób użytkowana od dłuższego czasu. Po usunięciu wykładziny okazało się, że powierzchnia parkietu jest bardzo zużyta, mocno zdeformowana, zabrudzona i zszarzała, z licznymi uszkodzeniami i przetarciami. Parkiet nie był niczym zabezpieczony powierzchniowo (nie był ani olejowany, ani lakierowany)
i w wielu miejscach nosił ślady zawilgocenia, zalania i przypalenia. W posadzce drewnianej występowały liczne ubytki, uszkodzenia mechaniczne, spękania, duże szczeliny i pęknięcia pomiędzy elementami składowymi tafli oraz pomiędzy taflami, a także liczne deformacje i nierówności tafli parkietowych – zapadnięcia i wybrzuszenia spowodowane ingerencją wody i nierównością podłogi. Wilgotność parkietu była zróżnicowana w zależności od usytuowania tafli parkietowych i wynosiła 8,2% – 10,1%.

 

 

Tafle parkietowe ułożone w większym pomieszczeniu były bardzo zniszczone, przetarte i zdeformowane. Część parkietu została zalana wodą kilka lat wcześniej, co spowodowało prawie
całkowitą destrukcję parkietu
.

 

 

Wizualny stan parkietu w mniejszym pomieszczeniu był znacznie lepszy, jednak po demontażu parkietu okazało się, że wszystkie tafle, które miały styczność ze ścianami zewnętrznymi budynku są spróchniałe i noszą liczne ślady korozji biologicznej.

 

 

 

Oryginalnie parkiet taflowy był zamontowany na stropie drewnianym składającym się z belek z drewna iglastego oraz poszycia z desek z drewna iglastego. Interesujący był oryginalny sposób montażu parkietu – na ślepej podłodze został wysypany piasek kwarcowy czerpany z pobliskiej rzeki i dopiero na nim ułożono tafle parkietowe, w sposób, który obecnie nazwalibyśmy „pływającym”. Tafle pomiędzy sobą były zespalane na obce pióro i przybijane do poszycia ślepej podłogi kwadratowymi kutymi gwoździami stalowymi.

 

 

 

Podczas demontażu parkietu w pierwszej kolejności usunęliśmy bardzo grube i wysokie listwy przypodłogowe, wykonane z drewna iglastego i malowane farba kryjącą. Listwy były w bardzo złym stanie technicznym, były zmurszałe i nosiły liczne ślady żerowania owadów.

 

 

Z tego powodu, że tafle parkietowe podczas demontażu rozpadały się w rękach, wszystkie elementy były oznaczane i składane w kompletach.

 

 

Po usunięciu piasku znajdującego się na powierzchni ślepej podłogi dokonano oceny konstrukcji ślepej podłogi – jej stabilności, stanu technicznego, narażenia na korozję biologiczną, i stwierdzono następujące fakty:

  • belki stropowe, do których był dostęp były stabilne, suche, zdrowe, pozbawione korozji biologicznej. Ich wilgotność wynosiła 7,2% – 8,3%
  • deski poszycia ślepej podłogi były zdrowe i pozbawione korozji biologicznej. Wilgotność desekw zależności od miejsca pomiaru wynosi 8,3% – 10,8%.


Grubość zdemontowanych tafli była zróżnicowana i uzależniona od stopnia zużycia parkietu:

  • najcieńsze tafle miały grubość 21 mm, najgrubsze 34 mm.
  • Przykładowa grubość całkowita tafli parkietowych – 23,5 mm

 

 

  • Nierówności i uszkodzenia powierzchni tafli parkietowych dochodzące do 7 mm

 

 

Wielkość tafli również była zróżnicowana – tafle różniły się wymiarowo i miały różne wielkości – od 570×570 mm do 600×600 mm. Zastanawiające jest to, w jaki sposób naszym przodkom udało się zamontować tak nierówne wielkościowo elementy. Projekt konserwatorski parkietu zakładał rekonstrukcję tafli, które uległy degradacji oraz tych, których konserwacja jest niemożliwa. Biorąc pod uwagę bardzo zły stan techniczny oryginalnych parkietów oceniliśmy, że odzyskanie i konserwacja parkietu może dotyczyć jedynie niewielkiej ilości tafli  parkietowych. Przy czym zarówno grubość całkowita parkietu, jego wymiar, jak i grubość warstwy wierzchniej będą zdecydowanie mniejsze. Mając na uwadze fakt, iż oba pomieszczenia są intensywnie użytkowane, należało przeprowadzić renowację i konserwację parkietu w sposób gwarantujący uzyskania gładkiej, równej i wytrzymałej powierzchni. W związku z tym działania czysto konserwatorskie, obejmujące delikatne, ręczne oczyszczenie powierzchni parkietu bez jej wyrównania byłyby niewystarczające, a doprowadzenie parkietu do stanu zgodnego z oczekiwaniami zamawiającego i dającego gwarancję długotrwałego użytkowania wymagało zarówno obróbki ręcznej, jak i mechanicznej (szlifowania, polerowania) oraz utraty znacznej części użytkowej parkietu. Rekonstrukcję tafli parkietowych, które nie nadawały się do dalszego użytkowania w pomieszczeniach narażonych na duże obciążenie ruchem, należało przeprowadzić poprzez wytworzenie nowych tafli parkietowych, w oparciu o oryginalne wzornictwo, przy użyciu tożsamych gatunków drewna i wymiarów identycznych z wymiarami starych tafli, które poddano konserwacji. Oryginalne parkiety zostały rozłożone na części w naszej pracowni, drewno zostało ręcznie oczyszczone i wysegregowane. Z elementów o najlepszej żywotności zostały złożone tafle, które dodatkowo poddano obróbce mechanicznej. Po takich zabiegach otrzymaliśmy parkiet taflowy o wymiarach 21x565x565 mm. Naszym zamiarem było uratowanie takiej ilości tafli parkietowych, żeby pokryły powierzchnię mniejszego pomieszczenia. Nowe tafle parkietowe, zgodnie z wymaganiami zamawiającego, wykonaliśmy w konstrukcji litej, z użyciem bezsęcznego drewna sosnowego (elementy o szerokości 240 mm) oraz drewna dębowego. Zostały one zamontowane w większym pomieszczeniu.

 


Prawidłowy montaż parkietu wymaga nośnego i stabilnego podłoża, w związku z tym istniejącą ślepą podłogę należało wzmocnić i wyrównać na tyle, ile będzie to możliwe. Współczesna technologia parkieciarska pozwala na ustabilizowanie podłoża za pomocą płyt drewnopochodnych, np. płyt OSB lub sklejki, do których mocuje się posadzkę drewnianą. Po dokładnym oczyszczeniu ślepej podłogi z zalegającego tam piasku oceniliśmy, że istniejący poziom ślepej podłogi, drzwi i pieców wynosi ok. 50 mm i pozwoli na zamontowanie nowej posadzki
drewnianej oraz podbudowy z płyt OSB lub sklejki. W związku z tym, że spomiędzy desek ślepej podłogi cały czas wydobywał się piasek, na deski ułożyliśmy najpierw włókninę, która pozwalała drewnu „oddychać”, a jednocześnie blokowała wysypywanie się piasku. Na tak zabezpieczone podłoże zostały ułożone krzyżowo, przykręcone i dodatkowe sklejone ze sobą dwie warstwy sklejki wodoodpornej. Płyty sklejki zostały wypoziomowane na tyle, na ile pozwalały na to warunki techniczne w pomieszczeniach. W ten sposób uzyskaliśmy gładki i równy podkład podłogowy.
Zarówno stare, jak i nowe tafle parkietowe zostały przyklejone do podkładu podłogowego za pomocą dwuskładnikowych klejów poliuretanowych. Po kilkunastodniowym okresie aklimatyzacji posadzka drewniana została wyszlifowana i dwukrotnie zabezpieczona twardym olejowoskiem. Na koniec pozostało tylko zamontować odtworzone listwy przypodłogowe i przekazać posadzkę zamawiającemu.

  • Zabytkowy parkiet taflowy po konserwacji

 

  • Rekonstrukcja parkietu

 

Styczeń 18, 2019
Kategorie: Raporty z budowy